Yazı: EBRU TUTU Foto: EMRAH DALKAYA

Sahnede Bir Ömür

Haldun Dormen

Sayısız oyun yöneten, sayısız oyunda rol alan, pek çok oyun yazan Haldun Dormen, Türk tiyatrosuna en çok emeği geçen isimlerden biri...

Babanız Sait Ömer Bey’in “Olacaksan en iyisini ol” tavsiyesini alıp tiyatro eğitimi için Amerika’ya gittiniz ve tiyatro ile uğraşınız da böylece başlamış oldu. Neden tiyatro?
Tiyatro ile uğraşma kararım Amerika’ya gidişimden öncedir. Babamın tavsiyesi ile kararım perçinlenmiş oldu. Neden tiyatro sorusuna gelirsek; bunu hep soruyorlar, ama cevabı ben de bilmiyorum. Kendimi bildim bileli hep sanatçı olmak istiyordum. Neden? Niçin? Bilmiyorum. Ama Alman dadım ile küçük yaşta gittiğim Alman filmlerinden etkilenmiş olabilirim diye düşünüyorum. Tiyatro ile uğraşmaya 13-14 yaşında karar vermedim, ben o kararla doğdum gibi geliyor bana.

Bugüne kadar sahnelediğiniz oyunlar arasında sizi en fazla etkileyen hangisi oldu?
Benim için çok çarpıcı olan, herkesin de çok sevdiği bir oyun. O oyunu 30 yıl arayla iki kere oynadım: Şahane Züğürtler (Tovarich). İlk Aysel Seray ve Nisa Serezli ile oynadım. Çok büyük fiyasko olacağı beklentisi vardı. Betül (Mardin) ile evliydim o zaman. Betül’e telefon etmiş insanlar; “kocana söyle kaldırsın bu oyunu, akşam rezil olacak” diye. 29 Ekim gecesiydi; 1963 ya da 64 yılıydı. Beklenenin aksine Şahane Züğürtler, Dormen Tiyatrosu’nun en çok sevilen oyunlarından biri oldu.
30 sene sonra Nevra Serezli ve Sevil Üstekin ile oynadık yine. O zaman yaşım daha uygundu Prens Mikail rolüne. Oyun bittiği zaman sanki çok sevdiğim bir insandan, bir akrabamdan ayrılıyormuş gibi oldum. Çünkü adam hem bir asil, hem de ideali uğruna uşaklık yapabilecek kadar mütevazı.

Türkiye’de tiyatronun dünü ile bugününü karşılaştırdığınızda neler değişti ya da aynı kaldı?
Her şey değişiyor, değişmeyen bir şey yok. İster istemez hayatımız da değişiyor, standartlarımız da. Gençlere çok şey öğretiyorum, ama ben de onlardan çok şey öğreniyorum. Onları takip etmesem geride kalıyorum. Tiyatro da değişti. Yalnız Türkiye’de değil, tüm dünyada... Şimdi diyorlar ki; Türkiye’de tiyatro çok kötü durumda. Ben aynı fikirde değilim. Tiyatro dünyanın her yerinde bir krizden geçiyor. Bizde de diğer ülkelerde olduğu gibi çok az yeni yazar var. 60’lı yıllarda durum daha parlaktı. Amerika’da, Fransa’da, İngiltere’de, Türkiye’de birçok yeni, parlak yazarlar vardı. Refik Erduran, Güngör Dilmen, Turgut Özakman gibi saymakla bitmeyecek kadar parlak genç yazar vardı. İngiltere’yi düşünüyorum, 60’lı yıllardaki müthiş yazarların şimdi onda biri bile yok. Tiyatro bu bakımdan değişti. Seyirci de değişti. Televizyonun, internetin çok etkisi oldu. İnsanlar tiyatroya gitmektense evde oturup internetle uğraşmayı ya da televizyon izlemeyi tercih ediyor. Ama tiyatro karşı karşıya bir iş, yani insanların doğrudan gözüne ve ruhuna hitap ediyor. Bunun için de bence tiyatroya hiçbir şey olmaz. Üç bin yıllık bir sanat. Bir kere çok önemli başka bir olay başladı. Küçük tiyatrolar. Benim Off Beyoğlu dediğim, Off Broadway gibi. Üç dört yetenekli genç bir araya geliyor ve bir tiyatro kuruyor. Çoğunlukla Beyoğlu’nun arka sokaklarında bu tiyatrolar. Dünyanın her tarafında oynanabilecek kadar kaliteli oyunlar sahneye koyuyorlar. Bence Türk Tiyatrosu’nun umudu onlar.

15. Uluslararası İstanbul Tiyatro Festivali ve 4. Uluslararası Tiyatro Olimpiyatları’nda Peter Brook ve Münir Özkul ile birlikte Onur Ödülü’ne layık görüldünüz. Tiyatro ile geçen yarım asrı aşan bir süreden sonra bu ödülü almak neler hissettirdi?
Çok mutlu oldum. Peter Brook gibi dünya tiyatrosu duayenlerinden biri, Münir Özkul gibi çok kıymetli bir sanatçı ile beraber ödül almak beni çok mutlu etti. Ayrıca bu kadar ciddi bir kuruluşun beni kabul edip, ödül vermesi de ayrı bir mutluluktu benim için. Bir sanatçı için bundan daha iyi ne olabilir ki.

50. sanat yılını Mart’ta kutlayan Dormen Tiyatrosu, 500’ü aşkın sanatçı yetiştirdikten sonra kapandı. Bu ekol şekil değiştirerek yeni bir projeye ilham verecek mi? Sinema ve televizyon için de yeni projeleriniz var mı?
Ben genç bir adam değilim. Öte yandan sürekli proje üreten bir insanım. Bu beni yaşatıyor ve yaşlandırmıyor. Bir de etrafımda o kadar çok genç öğrenci var ki, onlara yol göstermek zorunda hissediyorum kendimi. Dormen’in Cebi, tiyatro için yeni projem. Gençlere fırsat verecek, belki gençlerle eski oyuncuları birleştirecek bir tiyatro denemesine girmek istiyorum.
Bir de İbrahim Tatlıses ile bir televizyon dizisine başlıyorum. O da benim hayatıma yön verebilecek bir çalışma olacak. Fatih Aksoy ile Levent’te, MED Akademi adında bir okul açıyorum. Eskişehir var, orayı bırakamıyorum. Eskişehir’e çok inanıyorum. Beni istedikleri sürece orada sahneye oyun koymayı sürdüreceğim.

Okuyucularımız ile paylaşmak istediğiniz bir şey var mı?

Tiyatro öldü diye insanların içini karartanlara kızıyorum. Tiyatro ölmez, sanat ölmez. Niye ölsün? Yani mesela son zamanlarda birkaç tane iyi roman çıkmasa romancılık öldü mü, kitap okunmayacak mı diyeceğiz. Bence tiyatro ölmez, ölmeyecek de. Bir de benim çok hoşuma giden başka bir şey var. Ben 50’li yıllarda oyuncu olmaya karar verdiğim zaman babama durumu nasıl açacağımı bilemedim. Amerika’ya gitmişti, yüzüne karşı söyleyemedim, mektup yazdım. O mektubun cevabını heyecan ile bekledim. Sizin de söyleşinin başında belirttiğiniz o güzel cevap geldi. Bugün okula gittiğimde sınıfa, turneye çıktığımızda kulise gelip kızlarının oyuncu olmasını istediğini söyleyen hanımlar var. Bu değişiklik beni çok mutlu ediyor.

Kaynak: http://www.thy.com/tr-TR/corporate/skylife/index.aspx